غلامرضا جلالى ( گروهى از پژوهشگران )
39
مشاهير مدفون در حرم رضوى ( فارسي )
سوداى جهانگشايى داشت اما شرايط به او اجازه چنين كارى نداد . پدر نصر اللّه ، در شوال 1161 ه . ق توسط امراى خراسان بر تخت سلطنت نشست . « 1 » از اين زمان او بجز مدت كوتاهى كه بهوسيله سيد محمد متولى و طرفدارانش از كار بر كنار و نابينا شد ؛ تا سال 1210 ه . ق كه آغا محمد خان قاجار مشهد را تصرف كرد ، حكومت اسمى خراسان بهويژه مشهد را در اختيار داشت . در ابتداى كار ، فريدون خان گرجى نيابت سلطنت شاهرخ را برعهده داشت و همه كارها و تربيت شاهزادگان از جمله نصر اللّه ميرزا تحت نظر او صورت مىگرفت . « 2 » نصر اللّه ، كه پسر ارشد شاهرخ بود ، وقتى به سن بلوغ رسيد با همراهى برادر كوچكترش نادر ميرزا سعى نمود از سيطره فريدون خان خارج شود . اين تلاش در نهايت به قتل غلام گرجى توسط دو برادر انجاميد . شاهرخ نابينا هرچند از اين حادثه خشمگين شد ؛ اما نتوانست كارى بهجز كشتن يكى از غلامان شركتكننده در قتل انجام دهد . اين حادثه در حدود سال 1180 ه . ق رخ داد و بعد از آن نصر اللّه ميرزا خود نيابت پدر را برعهده گرفت و با اينكه در سن پايين بود ، در كارها مستقل شد . « 3 » فعاليتهاى نصر اللّه ميرزا ، كه از حس برترىجويى و زيادهخواهى او سرچشمه مىگرفت اغلب حادثهآفرين بود اما شاهرخ ، خواهان آرامش بود حتى اگر قلمرو حكومتش فقط به مشهد محدود مىشد . شاهرخ كه بيشتر متمايل به نادر ميرزا بود ، با ترفندهاى مختلف سعى كرد نصر اللّه را به كنترل درآورد ؛ از جمله حكومت هرات را كه در دست افاغنه بود به اميد فتح آن ، به نام نصر اللّه كرد ولى « 4 » اين كار نتيجهاى در بر
--> ( 1 ) - ابو الحسن گلستانه : مجمل التواريخ / 30 . ( 2 ) - همان / 94 . ( 3 ) - همان / 95 . ( 4 ) - ابو الحسن غفارى كاشانى : گلشن مراد / 633 .